Książki z zakresu przemysłu filmowego

Przemiana bohatera. Procesowe narzędzia dla scenarzystów i reżyserów

Autor: Sebastian Buttny

Dane o książce

ISBN: 978-83-946643-3-6
Autor: Sebastian Buttny
Rok wydania: 2023

Waga: 532 g

Liczba stron: 336


Cena:

69,00 

Ta książka to podręcznik dla tych, którzy scenariusze piszą, tych, co starannie je czytają oraz tych, którzy je realizują. Powstała na podstawie wieloletnich doświadczeń w pracy twórczej i edukacyjnej, przełamującej granice pomiędzy warsztatem filmowca i psychologa. Scenarzysta, reżyser, script doctor czy kreatywny producent otrzymują nowe praktyczne narzędzia do pracy z opowiadaniem filmowym, których centralnym elementem jest zjawisko przemiany – jedno z fundamentalnych pojęć scenopisarskich i jednocześnie jedno z najważniejszych ludzkich doświadczeń.
Dzięki wykorzystaniu teorii i praktyki psychologii procesu Arnolda Mindella dowiemy się kim – na głębszym poziomie – powinien być nasz bohater i jak to osiągnąć. Co i dlaczego w jego lub jej przypadku musi wydarzyć się na przestrzeni trzech aktów, żeby przemiana była możliwa i w jaki sposób struktura dramaturgiczna odzwierciedla etapy tego procesu. W sposób dogłębny, poparty wieloma przykładami oraz szczegółowymi analizami filmów, które odniosły komercyjne i artystyczne sukcesy, autor przeprowadza czytelnika krok po kroku przez relację pomiędzy klasyczną dramaturgią i strukturą filmową a strukturą procesu zmiany, pokazując, że dopiero połączenie obu tych porządków prowadzi do stworzenia spójnego, wiarygodnego świata, a przemiana bohatera staje się wówczas sensowna i przejmująca dla widza.

Współczesna kultura poświęca dużo uwagi byciu w tzw. procesie. Bez względu na to, czy mowa o terapii, czy szukaniu swojego artystycznego głosu, proces w założeniu ma doprowadzić do przemiany osoby, która go przechodzi.
Wybór psychologii zorientowanej na proces Arnolda Mindella jako drogi do poznania bohatera i opowiadania filmowego jest nie tylko praktyczny, jak pisze Sebastian Buttny, autor książki „Przemiana bohatera. Procesowe narzędzia dla scenarzystów i reżyserów”, ale wydaje się naturalnie dostosowany do przemian zachodzących w kulturze, społeczeństwie i świadomości.
Pisanie czy konsultowanie scenariuszy – myślenie o celu bohatera, jego głęboko skrywanych potrzebach, motywacjach, intencjach, lękach i konfrontacjach, traumach i nadziejach na nowe, lepsze jutro – jest w swojej naturze pracą, która wymaga połączenia wiedzy o narzędziach dramaturgicznych z uważnością na psychologiczne mechanizmy. Buttny, reżyser, scenarzysta i wykładowca Szkoły Filmowej w Łodzi, konstruuje swoją narrację w oparciu o oba powyższe elementy. Autor książki nie wywraca do góry nogami sprawdzonych wzorców ani ich nie kwestionuje. Trzyaktowa struktura dramaturgiczna i podróż bohatera, przedstawiona czytelnikom w legendarnej książce Josepha Campbella („Bohater o tysiącu twarzy”, 1949 – przyp. red.), pozostaje wzorem. Buttny go nadpisuje. Analizuje kolejne aspekty podróży przez pryzmat nurtu psychologii zorientowanej na proces i znajduje nowy język opowiadania o postaci.
Wprowadza czytelnika w swój proces, przywołując fascynujący termin śniącego ciała jako złożonego kanału komunikacyjnego, który ma do przekazania ważną treść – informację o jeszcze niezrealizowanym potencjale człowieka. W śniącym ciele, które jest poddane działaniom świata zewnętrznego i które narzuca sobie ograniczenia i cele, kryje się głęboka potrzeba, o jakiej bohater w punkcie wyjścia nie zdaje sobie sprawy. Mówiąc o ciele, Buttny na swój sposób mówi więc o klasycznych want oraz need – celu i potrzebie postaci. Zamiast baśni opowiadanej w campbellowskim stylu, Buttny oferuje ciekawsze dla współczesnego czytelnika przyglądanie się postaciom przez pryzmat procesu terapeutycznego.
Książka jest znakomitym studium przemiany postaci, którą wspiera świat przedstawiony, a przed którą opiera się świat wewnętrzny bohatera. Buttny przystępnym językiem mówi o tym, jak ważna jest precyzyjna polaryzacja między tym, co pierwotne (tożsamość bohatera przedstawiona w ekspozycji) a tym, co wtórne, bo to ona kreuje główną oś konfliktów. W fascynujący sposób opowiada też m.in. o pochodzeniu antagonistycznych sił w opowiadaniu. Określa tym mianem subiektywny zbiór doświadczeń i jakości, które reprezentują to, z czym bohater się nie utożsamia i z czym wchodzi w najsilniejszy konflikt. Znów jednak po to, by konflikt zasilił proces wskazujący kierunki potencjalnej przemiany. John Yorke w swojej książce „Into the Woods: How Stories Work and Why We Tell Them” pisał, że struktura filmu wyłania się z postaci. Narracja Buttnego to potwierdza i będzie bliska twórcom, których interesuje w kinie psychologia.
Dla poparcia swoich tez Buttny odwołuje się do wielu przykładów filmowych (zarówno z kina komercyjnego, jak i artystycznego). Proponuje także otwarte zadania dla twórców. „Przemiana bohatera” jest z powyższych względów znakomitą propozycją dla scenarzystów, reżyserów, jak również konsultantów czy producentów. Pogłębia rozumienie historii i daje konkretne narzędzia, które wspomagają rozwój i przemianę – nie tylko postaci, ale i całych opowieści o nich.
~ Anna Bielak, (Magazyn Filmowy SFP)

 

Wybitny podręczniki do scenopisarstwa, od nieocenionego Wydawnictwa Marzec, pogłębiający dotychczasowe modele pisania scenariuszy (zwłaszcza antropologiczne, spod znaku Campbella i Voglera), poprzez wykorzystanie psychologicznego modelu PROCESU Arnolda Mindella, autor – bazując na drobiazgowej analizie wybranych filmów (głównie amerykańskich, choć analizuje również PRZYGODĘ Antonioniego) – prezentuje zestaw narzędzi do stworzenia optymalnego scenariusza z wiarygodnymi psychologicznie bohaterami. Rozdział na temat stworzenia MAPY I SZLAKU BOHATERA – oparty na prezentacji MILCZENIA OWIEC – to praktyczny poradnik jak stworzyć optymalną historię stanowiącą podstawę zajmującego dzieła filmowego. Są tu niezwykle cenne i na swój sposób odkrywcze passusy (antagonista jako alter ego bohatera, którym ten musi się niejako stać by go pokonać). Jest to książka dla profesjonalnych scenopisarzy, miłośników kina zainteresowanych procesem powstawania filmu (zwłaszcza na etapie scenariusza) oraz filmoznawców zajmujących się teorią i praktyką filmu, zwłaszcza w aspekcie antropologiczno-psychologicznym. Poza tym, dzięki tej książkę można dowiedzieć się wiele o… sobie (w kontekście psychologicznym). Znakomita, świetnie i przejrzyście napisana rzecz. Polecam.
~ Piotr Kletowski

 

Znajdziecie tutaj zestaw bardzo precyzyjnych narzędzi do budowy postaci, struktury fabuły a także informacje niezwykle pomocne w tym, by stworzyć opowieść głęboką, trzymającą czytelnika, widza lub wszelkiego odbiorcę – za gardło. Sebastian Buttny radzi jak opowiadać, by wzruszyć, poruszyć, przerazić, zafascynować i ostatecznie zatrzymać nas w tej historii na długo, także po lekturze lub odbiorze filmu.
Książka jest przeznaczona głównie dla reżyserów i scenarzystów, ale ja polecam ją każdej osobie piszącej. Mówię Wam: to złoto!
~ Katarzyna Bonda

 

Męczy mnie myśl: Co się stało z psychiką Hamleta, gdy dowiedział się od ducha swego ojca, że ten został skrytobójczo zamordowany? Jakim sposobem duński książę przemienia się z naiwnego młodzieńca w mściciela, walecznego obrońcę sprawiedliwości i prawdy? Jaką niewidzialną i widzialną „podróż” odbył, by rozwiązać tajemnicę morderstwa, a nas do głębi poruszyć? Ten fascynujący sekret przemiany bohatera wnikliwie tłumaczy na przykładach filmowych arcydzieł Sebastian Buttny.
~ Cezary Harasimowicz

 

Zbuntowałem się! Już w trakcie czytania rodził się we mnie sprzeciw.
Czy to możliwe, że Szekspir napisał ponad trzydzieści wiekopomnych dzieł nie znając podstaw psychologii XX wieku, do których odwołuje się PRZEMIANA BOHATERA?
I jeszcze ta myśl Czechowa: „Jeśli chcesz zrozumieć życie, to przestań wierzyć w to, co mówią i piszą, a zacznij obserwować i czuć.”
Więc poczułem bunt. Ale dlaczego?
Skoro filmy są takie jak ludzie, którzy je robią, to po co mam analizować swoją psyche?
Poznanie siebie samego to wyprawa do ciemnego lasu, gdzie w plątaninie sprzecznych emocji szukamy drogi powrotnej do radości życia z lat dziecięcych.
Co się stało, że utraciliśmy wewnętrzny spokój? Kiedy utraciliśmy poczucie wewnętrznej pełni? Kto nam ukradł ZŁOTĄ PIŁKĘ?
Zbuntowałem się, bo PRZEMIANA BOHATERA namawia mnie do ryzyka wejścia na wąską ścieżkę prowadzącą do mało znanej, ciemnej krainy. Wejść tam można tylko samemu…
„KTO SIĘGA POD POWIERZCHNIĘ CZYNI TO NA WŁASNĄ ODPOWIEDZIALNOŚĆ”.
Gorąco polecam.
~ Jarosław Żamojda

 

Dalej, głębiej – do postaci
Znam scenę od strony aktora. Wiem, jak wygląda praca z reżyserami i scenarzystami – tymi dobrymi i nie przejmującymi się swoimi obowiązkami. To, co zawsze boli moją artystyczną duszę, to brak możliwości eksploracji postaci. Tak zostało napisane, po co drążyć temat? A no po to, żeby przeżyć proces, zaskoczyć samego siebie postacią. Sebastian Buttny wie bardzo wiele w tym temacie.
Książka „Przemiana bohatera. Procesowe narzędzia dla scenarzystów i reżyserów” Sebastiana Buttnego będzie dobrą lekturą na początek pracy z postacią. Autor zwraca uwagę, jak istotny jest fakt przeżycia procesu rozwoju postaci w zgodzie z jej charakterem i temperamentem. Mnóstwo przykładów filmowych ułatwia zrozumienie tematu, gdyż – co ważne – przedstawione rozwiązania opierają się na narzędziach wykorzystywanych przez psychoterapeutów procesowych.
Cieszę się, że takie tytuły powstają – o ile dla aktorów przeprowadzenie procesu bohatera jest sprawą podstawową już od czasów Stanisławskiego, tak wiem, że nie dla każdej osoby pracującej w branży filmowej może się wydawać to niezbędne i oczywiste.
Doceniam przedstawione metody pracy, próbę wyjaśnienia skomplikowanych zagadnień psychologicznych jak najprostszym i zrozumiałym językiem oraz ilość przykładów filmowych, w których każdy zainteresowany tym światem będzie w stanie znaleźć przynajmniej 2-3 klasyki, które zna i na których jest w stanie pracować. Forma książki również przyjemnie zaskakuje – na początku bałam się, że będę miała do czynienia z podręcznikiem, ale zupełnie niepotrzebnie. Można korzystać z niej wyrywkowo – dla konkretnych zagadnień, podręcznikowo – wykonując ćwiczenia po każdym rozdziale lub jako ciekawe uzupełnienie posiadanej wiedzy. Aktorskie approved!
~ Malwina Dutkiewicz (paniredaktor.pl)

 

Sebastian Buttny, reżyser i scenarzysta (m.in. „Święty”, „Heavy Mental”) tym razem daje się poznać jako autor „Przemiany bohatera”, książki wydanej nakładem Wydawnictwa Wojciech Marzec. Podtytuł „Procesowe narzędzia dla scenarzystów i reżyserów” sugeruje, że te grupy zawodowe powinny być publikacją Buttnego najbardziej zainteresowane. Czy tak jest w istocie? Postanawiamy sprawdzić.
Na 336 stronach autor pochyla się nad wieloma istotnymi zagadnieniami, na początku wyjaśniając, o czym i dla kogo jest ta książka. Poddaje analizie procesowe podejście do bohatera i narzędzia, posługując się przykładami. Analizuje sylwetki bohaterów i zastanawia się nad rolą krytyków, którzy tychże bohaterów i wcielających się w ekranowe postaci aktorów – oceniają.
Książka określana jest jako podręcznik dla tych, którzy scenariusze piszą, tych, co starannie je czytają oraz tych, którzy je realizują. Powstała na podstawie wieloletnich doświadczeń w pracy twórczej i edukacyjnej, przełamującej granice pomiędzy warsztatem filmowca i psychologa. Scenarzysta, reżyser, script doctor czy kreatywny producent otrzymują nowe praktyczne narzędzia do pracy z opowiadaniem filmowym, których centralnym elementem jest zjawisko przemiany – jedno z fundamentalnych pojęć scenopisarskich i jednocześnie jedno z najważniejszych ludzkich doświadczeń.
Dzięki wykorzystaniu teorii i praktyki psychologii procesu Arnolda Mindella dowiemy się kim – na głębszym poziomie – powinien być nasz bohater i jak to osiągnąć. Co i dlaczego w jego lub jej przypadku musi wydarzyć się na przestrzeni trzech aktów, żeby przemiana była możliwa i w jaki sposób struktura dramaturgiczna odzwierciedla etapy tego procesu. W sposób dogłębny, poparty wieloma przykładami oraz szczegółowymi analizami filmów, które odniosły komercyjne i artystyczne sukcesy, autor przeprowadza czytelnika krok po kroku przez relację pomiędzy klasyczną dramaturgią i strukturą filmową a strukturą procesu zmiany, pokazując, że dopiero połączenie obu tych porządków prowadzi do stworzenia spójnego, wiarygodnego świata, a przemiana bohatera staje się wówczas sensowna i przejmująca dla widza – oto nota od wydawcy. A dodatkowo polecenia od specjalistów w branży: Cezarego Harasimowicza, Jarosława Żamojdy, Katarzyny Bondy.
~ Jolanta Tokarczyk (Film & TV Kamera)

 

W poszukiwaniu B O H A T E R A
Polecam Waszej uwadze nową publikację, która ukazała się na polskim rynku nakładem Wydawnictwa Wojciech Marzec. „Przemiana bohatera. Procesowe narzędzia dla scenarzystów i reżyserów” autorstwa Sebastiana Buttnego to jedna z tych pozycji, która doskonale sprawdzi się nie tylko jako narzędzie pracy dla (mniej lub bardziej początkujących) scenarzystów, ale też dla filmoznawców, studentów, miłośników i miłośniczek kina; idealna lektura dla wszystkich tych, którzy podczas seansu lubią się przyglądać najmocniej tzw. psychologii postaci, kreacji i przemianom bohaterów. Jak słusznie poskreśla autor książki: „Świat zmienia się w takim tempie, że coraz częściej wystarcza nam obserwowanie konfrontacji bohatera z tym, co nowe i nierozpoznane. (…) Bez względu na to jaki świat jest, jakość naszego życia w każdym z możliwych zewnętrznych światów zawsze zależała będzie od tego, w jakiej kondycji jest nasz świat wewnętrzny”.
Bohaterowie oglądanych przez nas filmów i seriali poszukują sensu i prawdy istnienia, motywacji do dalszego działania, miłości, spełnienia swoich marzeń. Ale często wydają się nam przy tym bierni i statyczni, zaklęci w niemocy własnego skonfliktowania. Publikacja Sebastiana Buttnego dostarcza nam narzędzi, aby zbadać wewnętrzne procesy, które determinują rdzeń postaci, ich modus operandi. Sposób w jaki wychodzą z mroku, szlifują swoją osobowość, charakter; scalają swoją tożsamość. Aby zrozumieć kiedy w strukturze filmu – ale też szerzej w strukturze życia – może zajść przemiana, przełom, transformacja. Przemiany są trudne, dramatyczne, ale ważne, chwilami wręcz niezbędne. Buttny korzysta tutaj z teorii i praktyki psychologii procesu Arnolda Mindella, specjalisty od tzw. POPu (ang. Process Oriented Psychology), interpretacji snów, orbitowania przepełnionych symbolami „śniących ciał”. Twórca „Heavy Mental” i „Świętego”, a do tego wykładowca Szkoły Filmowej w Łodzi, czyni to w sposób niezwykle przejrzysty i przyjazny (a przyznać trzeba, że materia wzięta na warsztat sama w sobie jest niezwykle gęsta, obfitująca w różne wzory, wykresy i punkty zwrotne), podając przy tym dużo fajnych filmowych przykładów i proponując zainteresowanym interesujące ćwiczenia. Bardzo mi się podobają spostrzeżenia Buttnego dotyczące (niekiedy problematycznego) ekranowego istnienia, duchowej emanacji i transformacji protagonistów takich dzieł jak „Truman Show”, „Manchester by the Sea”, „Okno na podwórze”, „Szczęki”, „Powiększenie” czy „Milczenie owiec”.
Jeśli kręcą Was takie tematy – koniecznie sięgnijcie po tę książkę! W ogóle w bogatym katalogu tego wydawcy znajdziecie bardzo cenne podręczniki i pozycje związane z produkcją, dźwiękiem, montażem, oświetleniem, aktorstwem, reżyserią, muzyką… Całym procesem powstawania filmu – od pomysłu, realizacji, aż do projekcji.
~ Diana Dąbrowska (fb: Filmoznawczyni)

 

Kilkanaście lat temu, trafiłam na warsztaty, które zainicjował Seb Buttny. Chodziło o zastosowanie psychologii procesu do tworzenia postaci filmowych. Ciekawe doświadczenie, tym bardziej, że zawsze interesowało mnie zastosowanie wiedzy z psychologii w scenariopisarstwie.
A niedawno spotkałam się z Sebastianem przy herbacie, aby dać wyraz uznania za POTĘŻNĄ robotę, jaką wykonał, pisząc swoją książkę. Jest to dla mnie naprawdę imponujące… Przekopał tony materiałów, książki, filmy, opracowania, rozmowy ze specjalistami, połączył to z latami nauki tych narzędzi w szkołach filmowych oraz z własnym doświadczeniem reżyserskim, po czym ujął to wszystko w książkę, którą w tym roku wydało Wydawnictwo Wojciech Marzec.
To lektura dla osób, które chętnie zaoszczędzą kilkanaście lat wgryzania się w fascynujące tematy i skorzystają z wiedzy, którą w tej książce dzieli się Sebastian.
~ Agnieszka Kruk

Autor: Sebastian Buttny
Reżyser, scenarzysta, montażysta i wykładowca. Autor filmów pełnometrażowych ŚWIĘTY (Konkurs Główny 48. FPFF w Gdyni, 2023) i HEAVY MENTAL (światowa premiera na 29. WFF, 2013). Laureat prestiżowej nagrody im. Andrzeja Munka za najlepszy pełnometrażowy debiut fabularny w 2013 roku. Zdobywca Brązowego Dinozaura na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym „Etiuda” w Krakowie za kreacyjny dokument CEZARY W MIASTACH.
Absolwent i wykładowca PWSFTviT w Łodzi, gdzie w roku 2021 obronił pracę doktorską. Stypendysta Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i Agencji Scenariuszowej. W latach 2011-2014 członek zarządu i prezes Stowarzyszenia FILM 1,2.